Tác hại của béo phì với phụ nữ mang thai

0
Cập nhật lần cuối

Béo phì là một căn bệnh tiềm ẩn rất nhiều những nguy cơ đáng sợ với sức khỏe của người bệnh. Phụ nữ mang thai bị béo phì sẽ phải đối mặt với những nguy hiểm cho chính mình và cả thai nhi trong bụng.

1. Bà bầu được coi là béo phì khi nào?

Hầu hết cân nặng của phụ nữ đều tăng khi mang thai do sự phát triển của thai, dịch ối và máu, nhưng cân nặng tăng lên này sẽ bị mất đi khi sinh.

Để biết thừa cân hay béo phì, cần phải kiểm tra chỉ số cơ thể (BMI) trước khi mang thai.

Cách tính chỉ số BMI

Cách tính chỉ số BMI

Nếu BMI từ 25 đến 29,9 trước khi mang thai nghĩa là bạn bị thừa cân. Nếu BMI tăng 3 đơn vị (tương đương 9kg với người có độ cao trung bình) giữa các lần mang thai thì sẽ tăng đáng kể nguy cơ tiền sản giật, tăng huyết áp, đái tháo đường, sinh khó. Nếu BMI từ 30 trở lên trước khi mang thai thì bạn bị béo phì.

2. Tác hại của béo phì khi mang thai

Đối với sản phụ

Béo phì khi mang thai khiến bạn có nguy cơ mắc phải một số vấn đề sức khỏe nghiêm trọng:

  • Tiểu đường thai kỳ: Là bệnh tiểu đường bắt đầu xảy ra trong thời kỳ mang thai. Tình trạng này có thể dẫn đến nguy cơ sinh mổ. Phụ nữ bị tiểu đường thai kỳ cũng có nhiều khả năng mắc bệnh tiểu đường hơn trong tương lai, và tình trạng này có thể di truyền sang em bé. Phụ nữ béo phì khi mang bầu phải được sàng lọc bệnh tiểu đường thai kỳ từ giai đoạn sớm.
  • Tiền sản giật: Là một rối loạn liên quan đến cao huyết áp, xảy ra trong hoặc sau khi mang thai. Đây là bệnh lý nguy hiểm, ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể người phụ nữ. Tiền sản giật gây suy thận, suy gan và có thể dẫn đến co giật (một tình trạng gọi là sản giật). Một số trường hợp dẫn đến đột quỵ. Trường hợp nặng cần điều trị khẩn cấp để tránh các biến chứng này. Em bé nhiều khả năng phải sinh sớm.
  • Ngưng thở khi ngủ: Là tình trạng ngưng thở xảy ra trong thời gian ngắn trong lúc ngủ. Hiện tượng này có liên quan đến béo phì. Khi mang thai, ngưng thở khi ngủ không chỉ gây mệt mỏi mà còn làm tăng nguy cơ cao huyết áp, tiền sản giật, sản giật và các bệnh lý ở tim và phổi.
Béo phì khi mang thai có thể gây ra những ảnh hưởng cho sức khỏe người mẹ

Béo phì khi mang thai có thể gây ra những ảnh hưởng cho sức khỏe người mẹ

Đối với thai nhi

  • Sảy thai: Phụ nữ béo phì có tỷ lệ bị sảy thai tăng cao hơn so với phụ nữ có cân nặng bình thường.
  • Dị tật bẩm sinh: Em bé sinh ra từ các bà mẹ béo phì có nguy cơ bị dị tật bẩm sinh, chẳng hạn như dị tật ở tim hay dị tật ống thần kinh.
  • Khó thực hiện xét nghiệm chẩn đoán: Quá nhiều mỡ trong cơ thể có thể gây khó khăn cho việc chẩn đoán phát hiện một số vấn đề nhất định đối với giải phẫu của bé trong khi làm siêu âm. Kiểm tra nhịp tim của bé khi chuyển dạ cũng gặp nhiều khó khăn hơn khi sản phụ bị béo phì.
  • Hiện tượng thai nhi quá lớn (Macrosomia): Trong tình trạng này, cơ thể em bé lớn hơn bình thường. Hậu quả làm tăng nguy cơ em bé bị tổn thương trong quá trình lâm bồn. Ví dụ, vai bé có thể bị kẹt trong khi sinh. Macrosomia cũng có thể dẫn đến khả năng sản phụ phải sinh mổ. Trẻ sơ sinh quá lớn có nhiều nguy cơ bị béo phì trong cuộc sống sau này.
  • Sinh non: Các vấn đề liên quan đến béo phì khi mang thai, chẳng hạn như tiền sản giật, có thể dẫn đến sinh non. Trẻ sinh non thường không phát triển đầy đủ như các trẻ sinh sau 39 tuần mang thai.
  • Thai chết lưu: Mẹ bầu có chỉ số BMI càng cao, thì nguy cơ thai chết lưu càng cao.

3. Cách giảm cân trong khi mang thai

Bà bầu cần được giám sát kỹ các chỉ số như đường huyết, huyết áp, chức năng gan, chức năng thận trong suốt thời kỳ mang thai. Mục tiêu làm sao duy trì các chỉ số này luôn nằm trong giới hạn bình thường. Mỗi giai đoạn của thai kỳ đều tồn tại những rủi ro cần phải dự phòng trước để tránh xảy ra những biến chứng sau đó.

  • Ba tháng đầu: Khả năng sảy thai cao, bác sĩ cần cho thuốc dưỡng thai và thuốc chống co thắt.
  • Ba tháng giữa: Nguy cơ sảy thai vẫn còn, đi kèm với tiền sản giật và đái tháo đường thai kỳ… Cần chú ý theo dõi sát sao và xử trí kịp thời.
  • Ba tháng cuối: Nguy cơ xảy ra tăng huyết áp thai kỳ, chứng tiền sản giật, tiểu đường thai kỳ, hội chứng ống cổ tay khi mang thai, giãn khớp cùng chậu và rủi ro sinh non.

Trong mọi trường hợp, phụ nữ béo phì khi mang thai cần tuân thủ theo hướng dẫn điều trị của bác sĩ. Dưới đây là một số cách giúp mẹ bầu giảm cân trong thai kỳ:

Nắm được nhu cầu calories cần thiết

Phụ nữ có mức cân nặng bình thường khi bắt đầu mang thai cần thêm trung bình 300 calo mỗi ngày trong tam cá nguyệt thứ hai hoặc thứ ba.

  • Bạn nên tiêu thụ 1900 tới 2500 calo mỗi ngày.
  • Tiêu thụ nhiều calo hơn mức khuyến nghị có thể dẫn tới việc tăng cân không lành mạnh.
  • Nếu bạn bị thiếu cân, thừa cân hoặc béo phì trước khi mang thai, hãy thảo luận về lượng calo cần thiết với bác sĩ. Nhu cầu mỗi người sẽ khác nhau. Ngay cả khi có những tình huống hiếm gặp trong quá trình mang thai khiến việc giảm cân trở thành một lựa chọn lành mạnh, bạn vẫn cần phải duy trì hoặc tăng lượng calo nạp vào.
  • Bạn nên hỏi bác sĩ về nhu cầu calo nếu bạn mang đa thai. Có thể bạn sẽ cần nhiều calo hơn nếu bạn đang mang trong bụng nhiều hơn một thai nhi.

Chia nhỏ khẩu phần ăn

Điều này sẽ giúp bạn kiểm soát cân nặng khi mang thai một cách hiệu quả. Việc ăn các bữa ăn nhỏ thường xuyên sẽ giúp bạn kiểm soát được khẩu phần ăn của mình.

Ngoài ra, bạn nên uống 1 – 2 ly nước trước bữa ăn. Điều này sẽ khiến bạn cảm thấy no hơn nhờ đó mà giảm cân hiệu quả. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng thói quen uống đủ nước trước khi ăn giúp người thừa cân, béo phì kiểm soát cân nặng hiệu quả.

Uống vitamin dành cho bà bầu

Cơ thể bạn sẽ cần thêm nhiều chất dinh dưỡng trong khi mang thai. Vitamin dành cho bà bầu sẽ giúp bạn đáp ứng những nhu cầu đó mà không cần phải nạp thêm nhiều calo hơn mức cần thiết.

Bạn nên bổ sung các vitamin còn thiếu

Bạn nên bổ sung các vitamin còn thiếu

Tránh ăn những món ăn chứa năng lượng rỗng và không lành mạnh

Năng lượng rỗng sẽ dẫn tới tăng cân không cần thiết mà lại không cung cấp đủ dinh dưỡng cho thai nhi. Tránh tiêu thụ đồ ăn chứa năng lượng rỗng là việc cần thiết để duy trì cân nặng lành mạnh khi mang thai.

  • Tránh dùng đồ ăn có đường và chất béo dạng rắn. Các loại thực phẩm này bao gồm nước ngọt, đồ tráng miệng, đồ chiên rán, thực phẩm từ bơ sữa chưa tách béo như sữa hoặc pho mát nguyên kem, thịt mỡ.
  • Tránh tiêu thụ caffein, chất cồn, hải sản tươi sống và các thực phẩm có nguy cơ chứa vi khuẩn.
  • Tránh dùng các thực phẩm đóng hộp chứa chất bảo quản và nhiều đường nhân tạo.
  • Không ăn thực phẩm nhiều muối, nhiều gia vị.
Mẹ bầu nên hạn chế ăn thức ăn nhanh

Mẹ bầu nên hạn chế ăn thức ăn nhanh

Không ăn quá nhiều

Mang thai không có nghĩa là bạn phải ăn cho hai người. Mỗi ngày, bạn chỉ cần bổ sung thêm 20g protein và 300 kcal năng lượng. Ngoài calorie và protein, bạn cần bổ sung các chất dinh dưỡng cần thiết khác như: axit folic, vitamin B12 và canxi…

Các loại hạt cung cấp nhiều protein, sữa và ngũ cốc cung cấp nhiều calorie. Trứng và sữa chua là nguồn cung cấp protein, canxi và vitamin D dồi dào. Rau bó xôi có hàm lượng axit folic cao nên rất tốt cho cơ thể. Các loại thịt đỏ cung cấp nhiều chất sắt. Việc ăn quá nhiều sẽ dẫn đến tình trạng thừa cân, béo phì, gây ra các vấn đề như: huyết áp cao, đái tháo đường thai kỳ…

Duy trì một bữa ăn lành mạnh giàu dinh dưỡng phù hợp với bà bầu

Tập trung vào các loại thức ăn có chứa folate và đảm bảo ăn đủ đạm, chất béo có lợi, carbohydrate và chất xơ.

  • Thực phẩm giàu folate bao gồm nước cam, dâu, rau chân vịt, bông cải xanh, đậu, bánh mì và ngũ cốc loại được bổ sung dinh dưỡng.
  • Bắt đầu bằng một bữa sáng đa dạng để giúp bạn cảm thấy khỏe khoắn hơn suốt cả ngày.
  • Hãy chọn các nguồn carbohydrate nguyên cám thay vì các sản phẩm tinh chế như bánh mì trắng.
  • Đồ ăn giàu chất xơ có thể giúp bạn kiểm soát cân nặng và ngăn ngừa các vấn đề về tiêu hoá như táo bón. Ngũ cốc nguyên cám, rau xanh, hoa quả và các loại đậu là những nguồn chất xơ tuyệt vời.
  • Hãy chọn những chất béo tốt chưa bão hoà như dầu ô liu, dầu hạt cải và dầu đậu phộng.

Trong giai đoạn mang thai, bà bầu nên có chế độ ăn uống hợp lý và duy trì lối sống lành mạnh để tránh béo phì, có 1 thai kỳ khỏe mạnh nhất.

Mẹ nên duy trì những bữa ăn đủ dinh dưỡng và lành mạnh

Mẹ nên duy trì những bữa ăn đủ dinh dưỡng và lành mạnh

Ăn nhẹ lành mạnh

Đồ ăn nhẹ có thể rất tốt cho quá trình mang thai, ngay cả khi bác sĩ chỉ khuyến khích bạn tăng cân ít hoặc phải giảm cân. Chọn đồ ăn nhẹ lành mạnh và giàu dinh dưỡng thay vì đồ ăn được chế biến sẵn và các món tráng miệng chứa nhiều đường hoặc chất béo từ bơ sữa.

  • Bạn có thể ăn món sinh tố chuối hoặc kem hoa quả không béo thay vì kem thông thường và sữa lắc.
  • Ăn vặt bằng các loại hạt và hoa quả giữa các bữa ăn.
  • Thay vì bánh quy làm từ bột mì trắng và phô mai béo, hãy ăn bánh quy làm từ ngũ cốc nguyên cám và phủ một lượng nhỏ phô mai ít béo.
  • Bạn có thể ăn trứng luộc chín, bánh mì nguyên cám và sữa chua không đường và vài loại bánh khác.
  • Thay vì đồ uống có đường, hãy uống nước ép rau củ ít muối, nước có ga với một ít nước quả, sữa tách béo bổ sung hương vị hoặc sữa đậu nành uống với đá

Ngủ đủ giấc

Theo nghiên cứu từ Đại học Columbia, nếu ngủ ít hơn 7 giờ một ngày, nhu cầu ăn uống của bạn có thể bị rối loạn. Bạn có nhận thấy khi thức dậy sau một đêm ngủ không đủ giấc, bạn thường cảm thấy rất đói? Điều đó khiến bạn có nhu cầu ăn nhiều hơn và ăn bất cứ món nào mà không cần cân nhắc.

Ngoài ra, nhiều nghiên cứu khác cho thấy khi cơ thể cảm thấy mệt mỏi, bạn cũng sẽ có nhu cầu ăn nhiều hơn. Vì vậy, hãy cố gắng ngủ đủ giấc để cơ thể được nghỉ ngơi. Nhờ đó mà bạn có thể giảm cân an toàn hoặc kiểm soát cân nặng một cách dễ dàng.

Tập thể dục nhẹ nhàng

Thể dục cũng là một phần quan trọng trong quá trình giảm cân khi không mang thai, và nó cũng đóng vai trò rất quan trọng trong việc duy trì mức cân nặng lành mạnh khi có bầu. Những bà bầu khỏe mạnh nên tập ít nhất 2 giờ 30 phút với những bài tập nhẹ nhàng mỗi tuần.

  • Thể dục cũng làm giảm đau trong quá trình mang thai, cải thiện giấc ngủ, điều hoà cảm xúc và làm giảm nguy cơ biến chứng. Nó cũng giúp bạn giảm cân dễ hơn sau khi sinh.
  • Trao đổi với bác sĩ trước khi bắt đầu bất kì một chế độ luyện tập nào. Ngừng luyện tập ngay nếu có hiện tượng chảy máu âm đạo hoặc vỡ ối sớm.
  • Các bài tập tốt bao gồm những bài tập ít phải vận động nặng như đi bộ, bơi lội, nhảy múa và đạp xe.
  • Tránh những hoạt động khiến bạn phải gồng cơ bụng như kickboxing hoặc bóng rổ. Bạn cũng nên tránh các hoạt động có nguy cơ dễ gặp tai nạn như cưỡi ngựa. Không lặn với bình khí ép vì nó có thể gây ra hiện tượng nổi bong bóng trong máu của thai nhi.

4. Cách giảm cân sau sinh

Một khi đã “mẹ tròn con vuông”, hãy tập thói quen ăn uống lành mạnh và tập thể dục đều đặn để đạt được cân nặng như ý muốn. Nuôi con bằng sữa mẹ được khuyến nghị cho năm đầu đời của trẻ. Cho con bú không chỉ là cách tốt nhất để nuôi con mà còn giúp giảm cân sau sinh. Nhìn chung, phụ nữ cho con bú ít nhất vài tháng có xu hướng giảm cân nhanh hơn so với phụ nữ không cho con bú.

Một số cách giảm cân sau sinh hiệu quả sau đây bạn có thể áp dụng:

Cắt giảm calo

Sau khi sinh, bạn vẫn còn thừa nhiều cân, nên bạn nghĩ có lẽ mình phải cần tới một chế độ ăn uống tốt nhất để có thể giảm cân? Không hoàn toàn như vậy. Một chế độ ăn uống cầu kỳ có thể khiến cho việc giảm cân trở nên khó khăn hơn và cũng khó có thể duy trì. Cách tốt nhất để giảm trọng lượng cơ thể là cắt giảm lượng calo trong khẩu phần hằng ngày.

Thực phẩm năng lượng rỗng chứa rất nhiều chất béo rắn và đường nhưng lại không có nhiều chất dinh dưỡng có lợi cho bé. Hãy bắt đầu bằng việc cắt bỏ các loại bánh ngọt, đồ ngọt, soda, rượu và thức ăn nhanh như pizza, xúc xích trong khẩu phần ăn hàng ngày của mình.

Ăn nhiều “siêu thực phẩm”

Bạn sẽ có khuynh hướng ăn bất cứ thứ gì có thể, nhưng bạn thực sự cần tới những chất dinh dưỡng quan trọng, đặc biệt là nếu bạn đang cho con bú. Chọn các thực phẩm giàu protein như thịt nạc, thịt gà và đậu. Bạn cần bổ sung canxi có trong sữa, sữa chua và pho mát. Các loại cá như cá hồi cũng là các “siêu thực phẩm” để bạn lựa chọn trong giai đoạn này. Đây là loại thực phẩm chứa nhiều DHA, một loại axit béo omega-3 rất tốt cho bé yêu của bạn.

Ăn vặt lành mạnh

Bạn có thể ăn vặt, miễn là đồ ăn phải lành mạnh, chứa ít chất béo và đường. Chọn đồ ăn nhẹ như trái cây tươi hoặc ngũ cốc đóng hộp hoặc không đường hơn là các loại nước uống chứa nhiều đường và kẹo, khoai tây chiên. Các loại thức ăn đồ uống này chứa nhiều calo nhưng lại không hề có chất dinh dưỡng. Hãy ăn nhẹ các loại thức ăn lành mạnh trong khi cho bé bú nhé.

Cho bé bú mẹ

Bạn biết đấy, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho sức khỏe và hệ miễn dịch của trẻ nhỏ. Không những vậy, việc cho con bú còn rất hữu ích cho nỗ lực giảm vòng eo của bạn nữa. Nhiều phụ nữ cho biết họ giảm cân nhanh hơn khi cho con bú. Cho bé bú có thể giúp bạn đốt cháy hàng trăm calo mỗi ngày.

Uống nhiều nước

Hãy uống nhiều nước. Rất khó có thể phân biệt giữa chuyện no do ăn hay do uống. Nếu bạn uống trước khi ăn, bạn có thể cảm thấy no và không muốn ăn thêm nữa. Hơn nữa, khi thiếu nước, cơ thể bạn sẽ không đốt cháy được nhiều calo. Hãy uống ít nhất 1 ly nước mỗi khi cho bé bú nữa nhé.

Uống nhiều nước giúp giảm cân sau sinh

Uống nhiều nước giúp giảm cân sau sinh

Tập thể dục giúp giảm mỡ bụng sau sinh

Khi cơ thể đã hồi phục sau sinh, bạn có thể chọn một hoạt động thể chất phù hợp với mình và nhớ tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu.

  • Có thể bắt đầu bằng việc đi bộ hoặc tập yoga sau khi sinh.
  • Luyện tập với các bài thể dục aerobic hoặc cardio (một loại bài tập chuyên biệt dành cho tim, đốt calo cao).
  • Sau khi cơ thể quen với việc tập thể dục thường xuyên, bạn có thể lựa chọn tập luyện căng cơ nhưng cần có sự đồng ý của bác sĩ.
    • Bài tập căng cơ kích thích sự co cơ, giúp tăng cường sự săn chắc cơ.
    • Cải thiện thành phần trong cơ thể và làm giảm chất béo.

Ngủ đủ giấc

Bạn nên cố gắng ngủ ít nhất 7 tiếng mỗi ngày (không nhất thiết là phải trong 1 lần duy nhất). Khi bạn ngủ không đủ giấc, nguy cơ tăng cân sẽ tăng cao hơn bình thường. Trong một nghiên cứu mới đây với các bà mẹ ngủ 5 giờ hoặc ít hơn mỗi đêm cho thấy khả năng giảm cân được ít hơn so với các bà mẹ ngủ ít nhất 7 giờ mỗi đêm. Hãy thiết lập giờ giấc đi ngủ cho bé kèm với các hoạt động như tắm, đọc sách, và ca hát. Cố gắng duy trì các thói quen mỗi đêm, và bé sẽ nhận thức được thời điểm phải đi ngủ mỗi tối.

Ăn ít, ăn nhiều bữa

Thực đơn giảm cân nhanh sau sinh thích hợp cũng là yếu tố quan trọng. Bạn nên chia nhỏ các phần ăn trong ngày, như vậy bạn sẽ luôn cảm thấy no và đầy đủ năng lượng. Đừng bỏ bữa, đặc biệt là bữa ăn sáng. Khi bạn bỏ bữa, bạn có thể sẽ đói hơn và ăn nhiều hơn hoặc chọn ăn các thức ăn nhiều chất béo để cho tiện lợi hơn. Bên cạnh đó, việc nhịn đói sẽ khiến cơ thể làm quen với việc đốt cháy ít calo hơn.

Thời kỳ mang thai là thời kỳ vô cùng nhạy cảm. Vì vậy mà dù mắc bệnh gì ở giai đoạn này mẹ cũng cần hết sức lưu ý và tìm cách chữa trị nhanh nhất có thể để không gây ra những biến chứng cho thai nhi. Chúc mẹ và bé luôn mạnh khỏe!

Tham khảo thêm: Phụ nữ mang thai có nên đi xe đạp không?

Chia sẻ.

Chức năng bình luận đã bị đóng